Endometriose-cyste (chocoladecyste): wat is het en moet hij eruit?

"U heeft een chocoladecyste." Die zin hoor je soms na een echo, en dan zit je met vragen. Is het gevaarlijk? Moet hij eruit? Kan ik nog zwanger worden? In dit artikel lees je wat een endometriose-cyste is en welke keuzes er zijn.

In het kort

• Een chocoladecyste (officieel: endometrioom) is een cyste van endometriose op de eierstok.
• De naam komt van de stroperige, donkerbruine inhoud: oud bloed.
• Hij komt voor bij minstens 20% van de vrouwen met endometriose.
• Vaststellen kan met onderzoek en een echo; een MRI laat hem ook goed zien.
• Eerst meestal medicijnen; een operatie alleen als de voordelen opwegen tegen de nadelen.

Wat is een chocoladecyste?

Een endometriose-cyste zit in de eierstok. De wand van de cyste bevat endometriosecellen die elke maand een beetje bloeden. Dat bloed kan nergens heen en wordt dik en donkerbruin, vandaar de naam 'chocoladecyste'. (Endometriose Stichting)

Zo'n cyste komt voor bij minstens 20% van de vrouwen met endometriose. Vaak zit er ook endometriose op andere plekken, zoals de blaas, urineleiders of darm. (Endometriose Stichting)

Welke klachten geeft een endometriose-cyste?

• pijn bij de menstruatie
• pijn bij het vrijen
• pijn bij het plassen
• pijnlijke of moeizame ontlasting

Hoe ernstig de endometriose is, zegt vaak weinig over de pijn. Sommige vrouwen hebben geen klachten en horen pas bij een operatie voor iets anders dat ze een cyste hebben. (Endometriose Stichting)

Hoe wordt een chocoladecyste vastgesteld?

Met een gynaecologisch onderzoek en een (inwendige) echo. Een MRI kan een endometriose-cyste ook goed zichtbaar maken. (Endometriose Stichting)

Moet een chocoladecyste eruit?

Niet altijd. Meestal start de behandeling met medicijnen: pijnstillers en, als je nu niet zwanger wilt worden, hormonen zoals de pil. (Endometriose Stichting)

Een operatie kan worden overwogen:

• als de pijn onvoldoende vermindert met medicijnen
• vóór IVF, bij hevige pijn of als de cyste de eierstok slecht bereikbaar maakt voor de punctie
• bij een kinderwens, afhankelijk van je situatie

Het infectierisico bij een IVF-punctie is op zichzelf geen reden om de cyste vooraf weg te halen. (Endometriose Stichting)

Hoe gaat de operatie?

Meestal via een kijkoperatie. Er zijn twee technieken:

(Endometriose Stichting)

Wat zijn de risico's van een operatie?

• Kort na de operatie: kans op schade aan blaas, darm of urineleiders, een bloeding of een infectie van de eierstok.
• Op langere termijn: schade aan de eierstok. Bij het verwijderen van de wand wordt in meer dan de helft van de gevallen ook wat gezond weefsel weggehaald. Dat kan de werking van de eierstok verminderen. Dat weegt extra zwaar als er eerder al aan dezelfde eierstok is geopereerd.

(Endometriose Stichting)

Daarom is het belangrijk om samen met je gynaecoloog af te wegen wat bij jou past, zeker als je (later) zwanger wilt worden. Lees meer in Zwanger worden met endometriose.

Kan een chocoladecyste terugkomen?

Ja. Na het verwijderen van een cyste wordt vrouwen zonder actieve kinderwens aangeraden om hormonen te gebruiken, om nieuwe cysten te voorkomen. (Endometriose Stichting) Lees meer over hormonen in Medicijnen bij endometriose.

Is een chocoladecyste gevaarlijk? Hoe zit het met kanker?

Er is geen bewijs dat endometriose kanker veroorzaakt. Het totale aantal kankergevallen is bij vrouwen met en zonder endometriose gelijk. Eierstokkanker en non-Hodgkinlymfoom komen wel iets vaker voor bij vrouwen met endometriose, maar de meeste vrouwen met endometriose krijgen geen eierstokkanker. (Endometriose Stichting, Endometriose Stichting)

Maak je je zorgen? Bespreek het met je gynaecoloog, die jouw situatie kent.

Vragen om aan je gynaecoloog te stellen

1. Hoe groot is de cyste, en is hij gegroeid sinds de vorige echo?
2. Wat zijn de voor- en nadelen van een operatie in mijn situatie?
3. Wat betekent een operatie voor mijn eierstokfunctie en een eventuele kinderwens?
4. Welke techniek zou u gebruiken, en hoe vaak doet u deze operatie?
5. Wat kan ik doen om te voorkomen dat de cyste terugkomt?

Bronnen

• Endometriose Stichting – Endometriose-cysten
• Endometriose Stichting – Gevolgen van endometriose