Medicijnen bij endometriose: alle opties op een rij

Als je hoort dat je endometriose hebt, krijg je vaak meteen medicijnen voorgesteld. Maar welke zijn er eigenlijk, wat doen ze, en waarom werkt het ene middel bij de een wel en bij de ander niet? Dit overzicht helpt je om goed voorbereid het gesprek met je arts in te gaan.

In het kort

Pijnstillers verminderen de pijn: paracetamol en NSAID's (ibuprofen, naproxen, diclofenac).
Hormonen onderdrukken je cyclus en daarmee de klachten.
Hormonen genezen niet: stop je, dan komen klachten meestal terug.
Het duurt 3 tot 6 maanden voordat je goed merkt of een hormoon werkt.
Wat bij jou past, is vaak zoeken. Dat is normaal.

Welke pijnstillers helpen bij endometriose?

Pijnstiller	Goed om te weten
Paracetamol	werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen
NSAID's (ibuprofen, naproxen, diclofenac)	helpen extra goed bij menstruatiepijn; zonder recept te koop, maar niet iedereen mag ze gebruiken
Paracetamol + NSAID samen	kan soms, maar overleg dat eerst met je huisarts

(Thuisarts.nl)

Zo werken pijnstillers het best: neem ze meteen bij het begin van de pijn, en daarna op vaste tijden. Je mag stoppen zodra de pijn minder wordt. (Thuisarts.nl)

Pijnstilling alleen is wel geen oplossing: ook de oorzaak moet behandeld worden. (Endometriose Stichting)

Hoe werken hormonen bij endometriose?

Endometriose reageert op de hormonen van je cyclus. Hormonale medicijnen beïnvloeden die hormonen: hoe het slijmvlies opbouwt, wanneer de eisprong is en wanneer je menstrueert. Door de cyclus te onderdrukken, worden de klachten minder. (Endometriose Stichting)

Welke hormonale medicijnen zijn er?

Medicijn	Vorm	Wat het doet	Mogelijke bijwerkingen
Pil, hormoonring, hormoonpleister	dagelijks, maandelijks of wekelijks	onderdrukt de cyclus; vaak doorgebruikt zonder stopweek	wisselend per persoon
Progestagenen (bijvoorbeeld lynestrenol)	pil, prik of hormoonspiraal	minder of geen menstruatie	hoofdpijn, puistjes, onregelmatig bloedverlies, somberheid
GnRH-analogen (gosereline, leuproreline, nafareline, triptoreline)	neusspray of prik	zet de eierstokken tijdelijk stil via de hersenen: een 'kunstmatige overgang'	opvliegers en andere overgangsklachten; bij langer gebruik kunnen botten verzwakken en is het risico op hart- en vaatziekten iets hoger

(Thuisarts.nl, Endometriose Stichting)

Pijnstillers en progestagenen geven meestal weinig bijwerkingen. (Thuisarts.nl) Bij adenomyose helpt de pil vaak beter als je hem doorslikt, en een hormoonspiraal (zoals Mirena) kan de menstruatie verminderen of stoppen. (Endometriose Stichting)

Hoe lang duurt het voordat je iets merkt?

Hormonale medicijnen hebben ongeveer 3 tot 6 maanden nodig voordat je goed kunt merken of ze werken. (Endometriose Stichting) Geef een middel dus de tijd, tenzij de bijwerkingen te zwaar zijn. Houd in een dagboek bij hoe het gaat, zodat je na een paar maanden met je arts kunt beoordelen of het werkt.

Zo houd je een pijndagboek bij: zes stappen

Wat als hormonen niet helpen of niet passen?

Een ander middel proberen. Wat past, verschilt per persoon; het is vaak zoeken. (Endometriose Stichting)
Een pijnteam: met bijvoorbeeld TENS, een zenuwblokkade, cognitieve gedragstherapie, bekkenfysiotherapie of seksuologie.
Een kijkoperatie om endometriose weg te halen.
Bij een kinderwens: hormonen zijn niet geschikt als je zwanger wilt worden. Lees meer in Zwanger worden met endometriose.

(Thuisarts.nl)

Vragen om aan je arts te stellen

Waarom kiest u voor dit middel, en wat zijn de alternatieven?
Welke bijwerkingen kan ik verwachten, en wanneer moet ik u bellen?
Na hoeveel tijd evalueren we of het werkt?
Kan ik dit combineren met mijn pijnstillers?
Wat betekent dit middel als ik later zwanger wil worden?

Veelgestelde vragen

Welke pijnstiller is het beste bij endometriose?

NSAID's zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac helpen vaak extra goed bij menstruatiepijn. Paracetamol heeft de minste bijwerkingen. Neem ze bij het begin van de pijn en op vaste tijden, en overleg met je arts als ze niet genoeg helpen.

Geneest de pil endometriose?

Nee. Hormonen zoals de pil onderdrukken de klachten, maar de endometriose verdwijnt er niet door. Stop je ermee, dan komen de klachten meestal terug.

Hoe lang duurt het voordat hormonen werken bij endometriose?

Ongeveer 3 tot 6 maanden. Pas dan kun je goed beoordelen of een hormonaal middel bij jou werkt.

Wat is een kunstmatige overgang?

Met GnRH-analogen worden de eierstokken tijdelijk stilgezet. Je komt dan in een soort overgang, met vaak opvliegers. Bij langer gebruik kunnen de botten verzwakken, daarom bespreekt je arts hoe lang je dit gebruikt.

Bronnen

Always Endo deelt ervaringen van mij en van vrouwen uit endo-communities, in de hoop dat ze jou ook helpen, aangevuld met informatie uit betrouwbare bronnen. Het is geen medisch advies: bespreek je eigen situatie en behandeling altijd met je huisarts of specialist.