Pijn bij het vrijen door endometriose: waarom het gebeurt en wat helpt

Pijn tijdens of na het vrijen is een van de klachten waar het minst over gepraat wordt, terwijl veel vrouwen met endometriose het herkennen. Het kan je relatie, je zelfvertrouwen en je zin in seks flink onder druk zetten. Je hoeft het niet weg te stoppen: er zijn manieren om het beter te maken.

In het kort

Pijn bij het vrijen is een veelvoorkomende klacht bij endometriose en adenomyose.
Oorzaken: haarden diep in het bekken én spierspanning door angst voor pijn.
Vrijen zonder pijn is het uitgangspunt: alles mag, zolang het prettig is.
Praat erover met je partner en met je huisarts.
Een bekkenfysiotherapeut of seksuoloog kan helpen.

Waarom doet vrijen pijn bij endometriose?

Haarden diep in het bekken: endometriose kan bijvoorbeeld achter de baarmoeder, op de darm of de achterkant van de vagina zitten. Bij endometriose op de darm komt pijn bij het vrijen vaak voor. (Endometriose Stichting)
Adenomyose kan diepe pijn tijdens het vrijen geven. (Endometriose Stichting)
Gespannen bekkenbodem: uit angst voor pijn spannen de bekkenbodemspieren zich onbewust aan. Daardoor kan de pijn erger worden. (Endometriose Stichting)
De cirkel van angst en pijn: na pijn wordt de angst groter, spannen je spieren zich aan en duurt opwinding langer. Vrijen voordat je opgewonden en vochtig bent, geeft dan meestal weer pijn. (Thuisarts.nl)

Belangrijk: je zin in seks is hierdoor niet 'kapot'. Opwinding kost alleen meer tijd. (Thuisarts.nl)

Wat kun je zelf doen?

Vrijen zonder pijn als uitgangspunt

Vrijen zonder pijn is het beste. Dat kan betekenen: tijdelijk geen penis of vingers in de vagina, maar wel strelen, masseren, zoenen en likken. Alles mag, zolang het geen pijn doet en prettig is. (Thuisarts.nl)
Neem de tijd voor opwinding, en probeer ontspanningsoefeningen. (Thuisarts.nl)
Kies een goed moment: veel vrouwen hebben rond de menstruatie de meeste klachten. (Endometriose Stichting)
Probeer houdingen uit waarbij jij de diepte en het tempo bepaalt. Wat prettig is, verschilt per persoon.

Praten en ontspannen

Praat met je partner, luister naar elkaar en oefen samen. (Thuisarts.nl)
Spreek een stopwoord of signaal af, zodat je zonder uitleg kunt pauzeren.
Somberheid, angst of boosheid kunnen de pijn erger maken. Praat erover met je partner of iemand die je vertrouwt. (Thuisarts.nl)
Ademhaling en ontspanning helpen je bekkenbodem los te laten. Lees meer in Ontspanning en stress bij endometriose.

Medische behandeling

Pijnstillers en hormonen kunnen de endometriose-pijn verminderen, ook bij het vrijen. Bij sommige vrouwen helpt een hormoonspiraal. Lees meer in Medicijnen bij endometriose.

Wie kan je helpen?

Wie	Wat ze doen
Huisarts of gynaecoloog	onderzoekt waar de pijn vandaan komt en bespreekt de behandeling van je endometriose
Bekkenfysiotherapeut	helpt je bekkenbodemspieren te ontspannen; bij adenomyose is er bewijs dat bekkenfysiotherapie bekkenpijn vermindert
Seksuoloog	helpt jou (en je partner) om een manier te vinden om minder last te hebben bij het vrijen
Pijnteam	combineert onder meer seksuologie, bekkenfysiotherapie en pijnbehandeling

(Thuisarts.nl, Endometriose Stichting, Thuisarts.nl)

Een bekkenfysiotherapeut bij jou in de buurt vind je via defysiotherapeut.com. (Thuisarts.nl)

Hoe begin je het gesprek met je arts?

Pijn bij het vrijen bespreken voelt voor veel mensen ongemakkelijk. Een paar tips:

Zeg het gewoon aan het begin van het gesprek: "Ik wil ook iets bespreken over pijn bij het vrijen."
Vertel concreet: waar voel je de pijn (bij de ingang of diep), tijdens of na het vrijen, en hoe lang houdt het aan?
Vraag om een vrouwelijke arts als je dat prettiger vindt. (Thuisarts.nl)
Je mag een onderzoek altijd stoppen of een deel weigeren. (Thuisarts.nl)

Voor je partner

Een partner wil vaak helpen, maar weet niet hoe. Het e-book Help, mijn partner heeft endometriose van Always Endo legt uit wat endometriose betekent en hoe je elkaar kunt steunen, ook op het gebied van intimiteit.

Veelgestelde vragen

Waarom doet seks pijn bij endometriose?

Door haarden diep in het bekken, bijvoorbeeld achter de baarmoeder of op de darm, en door bekkenbodemspieren die zich uit angst voor pijn aanspannen. Ook adenomyose kan diepe pijn tijdens het vrijen geven.

Wat kan ik doen tegen pijn bij het vrijen door endometriose?

Neem de tijd, vrij op een manier die geen pijn doet, praat met je partner en gebruik ontspanningsoefeningen. Laat de endometriose behandelen en vraag om hulp van een bekkenfysiotherapeut of seksuoloog.

Kan een bekkenfysiotherapeut helpen bij pijn bij het vrijen?

Ja. Een bekkenfysiotherapeut kan helpen om gespannen bekkenbodemspieren te ontspannen. Volgens de Endometriose Stichting is er bewijs dat bekkenfysiotherapie bekkenpijn kan verminderen.

Bronnen

Always Endo deelt ervaringen van mij en van vrouwen uit endo-communities, in de hoop dat ze jou ook helpen, aangevuld met informatie uit betrouwbare bronnen. Het is geen medisch advies: bespreek je eigen situatie en behandeling altijd met je huisarts of specialist.