Endometriose bij tieners: wanneer is menstruatiepijn een signaal?

Veel meisjes leren al jong dat menstruatiepijn 'erbij hoort'. Vaak is dat ook zo: pijn wordt meestal minder na de eerste jaren. Maar soms is het meer. Omdat het in Nederland gemiddeld ruim 7 jaar duurt voordat endometriose wordt vastgesteld, is het belangrijk om signalen vroeg te herkennen. Dit artikel is voor tieners én hun ouders.

In het kort

Pijn als je net ongesteld bent komt veel voor en wordt vaak minder na de eerste jaren.
Signalen om serieus te nemen: niet naar school kunnen, pijn buiten de menstruatie, veel bloedverlies, pijnstillers helpen niet.
Endometriose kan al in de puberteit klachten geven.
De huisarts doet bij meisjes in de puberteit meestal geen inwendig onderzoek.
Eerste stappen: warmte, pijnstillers op tijd, eventueel de pil.

Is menstruatiepijn normaal als je net ongesteld bent?

Als je ongesteld bent, knijpt je baarmoeder samen. Dat kan krampen en pijn geven. Vooral als je net ongesteld bent, kan dat veel pijn doen. Vaak wordt de pijn minder na de eerste jaren. (Thuisarts.nl)

Wanneer is het meer dan 'gewone' menstruatiepijn?

Maak een afspraak bij de huisarts als:

Signaal	Voorbeeld
De pijn blijft, ook met adviezen en pijnstillers	pijnstillers op tijd genomen, en toch veel pijn
Pijn als je niet ongesteld bent	buikpijn tussen de menstruaties door
Veel bloedverlies	vaak doorlekken, heel vaak verschonen
Je kunt niet naar school	elke maand een paar dagen thuis
Pijn bij het vrijen	als je seksueel actief bent

(Thuisarts.nl)

De Endometriose Stichting benadrukt: maandelijkse menstruatieklachten waardoor je niet kunt functioneren zijn niet normaal. De hormoonveranderingen in de puberteit zijn een moment om alert te zijn. (Endometriose Stichting) Ook de Europese richtlijn heeft aparte aanbevelingen voor endometriose bij tieners. (ESHRE-richtlijn 2022)

Wat kun je zelf doen tegen menstruatiepijn?

Warmte: een warme kruik, zak met pitten, warm bad of warmtepleister op je buik of onderrug.
Blijf doen wat lukt: school, sport, hobby's.
Rust, ontspanning en bewegen: je onderrug laten masseren, wandelen.
Pijnstillers: paracetamol heeft de minste bijwerkingen; NSAID's (ibuprofen, naproxen) helpen extra goed bij menstruatiepijn, maar niet iedereen mag ze gebruiken. Neem ze meteen bij het begin van de pijn en op vaste tijden.

(Thuisarts.nl)

Wat doet de huisarts?

De huisarts vraagt naar je klachten. Neem een pijndagboek mee.
Bij meisjes in de puberteit doet de huisarts meestal geen inwendig onderzoek. (Thuisarts.nl)
De huisarts kan een combinatie van pijnstillers of hormonen voorstellen, zoals de pil, de minipil, een hormoonstaafje of een hormoonspiraaltje. Die kunnen de pijn en vaak ook het bloedverlies verminderen. (Thuisarts.nl)
Na ongeveer 3 maanden volgt een controle. Blijft de pijn, dan kan de huisarts een andere pil proberen of je doorverwijzen naar een gynaecoloog. (Thuisarts.nl)

Tips voor ouders

Neem de pijn serieus. Zeg niet dat het 'erbij hoort' als je kind elke maand niet naar school kan.
Houd samen bij wanneer de pijn er is en wat helpt.
Ga mee naar de huisarts als je kind dat fijn vindt, en laat haar zelf haar verhaal doen.
Praat met school als je kind regelmatig lessen mist, zodat er begrip en ruimte is.
Lees mee: Wat is endometriose? en Gewone menstruatiepijn of endometriose?

Voor jongeren is er ook betrouwbare informatie over je lichaam en seksualiteit op sense.info. (Thuisarts.nl)

Veelgestelde vragen

Kunnen tieners endometriose hebben?

Ja. Endometriose kan al in de puberteit klachten geven. De Europese richtlijn heeft aparte aanbevelingen voor tieners. Neem heftige menstruatiepijn dus ook bij jonge meisjes serieus.

Wanneer moet mijn dochter met menstruatiepijn naar de huisarts?

Als de pijn blijft ondanks pijnstillers, als ze ook buiten de menstruatie pijn heeft, veel bloed verliest of door de pijn niet naar school kan.

Doet de huisarts een inwendig onderzoek bij een tiener?

Meestal niet. Bij meisjes in de puberteit gebeurt een inwendig onderzoek meestal niet. De huisarts kan op basis van het gesprek al een behandeling voorstellen.

Helpt de pil tegen menstruatiepijn bij tieners?

Hormonen zoals de pil kunnen de pijn en vaak ook het bloedverlies verminderen. Na ongeveer 3 maanden kijkt de huisarts of het werkt.

Bronnen

Always Endo deelt ervaringen van mij en van vrouwen uit endo-communities, in de hoop dat ze jou ook helpen, aangevuld met informatie uit betrouwbare bronnen. Het is geen medisch advies: bespreek je eigen situatie en behandeling altijd met je huisarts of specialist.