Gewone menstruatiepijn of endometriose? Signalen en wanneer naar de huisarts
Menstruatiepijn is niet meer 'gewoon' als je er je dagelijkse dingen niet meer door kunt doen, als je ook buiten je menstruatie buikpijn hebt, pijn hebt bij het vrijen, of als pijnstillers onvoldoende helpen. Dat kunnen signalen zijn van endometriose of adenomyose. Houd een pijndagboek bij en ga naar de huisarts. Je hoeft niet te wachten tot het 'erg genoeg' is.
Veel vrouwen leren al jong dat menstruatiepijn 'erbij hoort'. Daardoor duurt het in Nederland gemiddeld meer dan zeven jaar voordat endometriose wordt vastgesteld. (Radboudumc) Dit artikel helpt je om te herkennen wanneer je pijn aandacht verdient, en hoe je ervoor zorgt dat je gehoord wordt. Het vervangt geen gesprek met je huisarts.
In het kort
- Pijn die je dagelijks leven stillegt is niet normaal.
- Let extra op pijn buiten je menstruatie, pijn bij het vrijen en darm- of blaasklachten rond je menstruatie.
- Zelfzorg: warmte, pijnstillers op tijd en op vaste tijden, rust en rustig bewegen.
- Houd een pijndagboek bij van minstens twee à drie cycli.
- Ga naar de huisarts als adviezen en pijnstillers niet genoeg helpen, of bij veel buikpijn buiten je menstruatie.
Wanneer is menstruatiepijn niet meer normaal?
Er is geen harde grens, maar deze signalen zijn reden om je pijn serieus te nemen:
| Signaal | Waarom het belangrijk is |
|---|---|
| Je kunt door de pijn niet naar werk of school, of je zegt afspraken af | Bij endometriose kunnen vrouwen door de pijn gewone dingen niet meer doen |
| Je hebt ook buikpijn als je niet ongesteld bent | Bij endometriose hebben sommige vrouwen altijd buikpijn |
| Je hebt pijn tijdens of na het vrijen | Een veel voorkomende klacht bij endometriose en adenomyose |
| Pijn bij poepen of plassen, krampen, diarree of verstopping rond je menstruatie | Kan wijzen op endometriose bij de darm of blaas |
| Pijn in je onderrug of bovenbenen tijdens je menstruatie | Hoort bij de klachten die samenhangen met endometriose |
| Heel hevig of lang bloedverlies | Kan wijzen op adenomyose of een myoom |
| Pijnstillers helpen onvoldoende | Reden om de huisarts te bellen |
| De pijn wordt in de loop der jaren erger | Klachten van endometriose kunnen in de loop van de tijd toenemen |
(Thuisarts.nl, Endometriose Stichting, Endometriose Stichting)
Herken je jezelf in een of meer van deze signalen? Dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan.
Wat zijn mogelijke oorzaken van heftige menstruatiepijn?
- Endometriose: weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Lees Wat is endometriose?
- Adenomyose: dat weefsel groeit in de spierwand van de baarmoeder; geeft vaak ook hevig bloedverlies.
- Myomen: goedaardige knobbels in of aan de baarmoeder.
Ze kunnen ook samen voorkomen. Het verschil lees je in Endometriose of adenomyose: wat is het verschil? Daarom is onderzoek door een arts belangrijk: op basis van klachten alleen is het niet te zeggen.
Wat kun je zelf doen tegen menstruatiepijn?
Pijnstillers, op de goede manier
- Paracetamol werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen.
- NSAID's zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac helpen extra goed bij menstruatiepijn. Ze zijn zonder recept te koop, maar kunnen bijwerkingen geven en niet iedereen mag ze gebruiken.
- Neem pijnstillers meteen bij het begin van de pijn en daarna op vaste tijden. Je mag stoppen zodra de pijn minder wordt.
- Paracetamol en een NSAID samen kan soms, maar overleg dat eerst met je huisarts.
Warmte en ontspanning
- Een warme kruik, zak met pitten, warm bad of warmtepleister op je buik of rug ontspant de spieren.
- Rust nemen, ontspannen en je onderrug laten masseren helpt sommige vrouwen.
- Rustig bewegen, zoals wandelen, kan ook helpen.
Blijf zoveel mogelijk doen wat lukt
- Werk, school, hobby's en sport: als het lukt, blijf ze doen.
Hoe houd je een pijndagboek bij?
Een pijndagboek is je sterkste hulpmiddel bij de huisarts. Houd het minstens twee à drie cycli bij. Noteer elke dag:
| Wat | Voorbeeld |
|---|---|
| Datum en dag van je cyclus | 12 maart, dag 2 van menstruatie |
| Hoeveel pijn (0 tot 10) | 8 |
| Waar zit de pijn? | onderbuik, uitstralend naar rug en bovenbenen |
| Hoe voelt het? | krampend, stekend, zeurend |
| Wat deed je niet door de pijn? | niet naar werk, afspraak afgezegd |
| Wat hielp (en wat niet)? | ibuprofen om 8 uur: iets minder; kruik: hielp |
| Andere klachten | pijn bij poepen, misselijk, moe |
| Bloedverlies | heel veel, stolsels, om de 2 uur verschonen |
Noteer ook of je pijn hebt buiten je menstruatie of tijdens het vrijen. (Thuisarts.nl)
Liever een app? Een cyclus-app werkt ook, zolang je pijn, klachten en wat hielp erin kunt bijhouden.
Wanneer ga je naar de huisarts?
- Bel je huisarts voor advies als de adviezen en pijnstillers onvoldoende helpen.
- Maak een afspraak als je heel veel buikpijn hebt, ook als je niet ongesteld bent.
Je hoeft niet te wachten tot het 'erg genoeg' is. Als pijn je leven beperkt, is dat reden genoeg.
Wat doet de huisarts?
- De huisarts vraagt waar en wanneer je pijn hebt. Neem je pijndagboek mee.
- Vaak volgt een inwendig onderzoek, alleen als jij dat goed vindt. Bij meisjes in de puberteit gebeurt dat meestal niet.
- Denkt de huisarts aan endometriose, dan kun je al een behandeling kiezen, zoals pijnstillers of hormonen (bijvoorbeeld de pil).
- Helpt dat onvoldoende, dan verwijst de huisarts je naar een gynaecoloog voor bijvoorbeeld een inwendige echo of MRI.
Hoe zorg je dat je serieus genomen wordt?
Veel vrouwen met endometriose horen jarenlang dat hun pijn normaal is. Deze tips helpen om het gesprek sterker te maken:
- Neem je pijndagboek mee, met concrete cijfers en voorbeelden.
- Vertel wat de pijn met je leven doet: hoeveel dagen je niet kon werken, wat je afzegt.
- Noem alle klachten, ook die je gênant vindt, zoals pijn bij vrijen of bij poepen.
- Vertel wat je al geprobeerd hebt en wat wel of niet hielp.
- Vraag het rechtstreeks: "Kan dit endometriose of adenomyose zijn?"
- Neem iemand mee als je dat prettig vindt.
- Vraag door als je je niet gehoord voelt: om een vervolgafspraak, een verwijzing of een tweede mening.
De Endometriose Stichting heeft ook een endometriosetest die je kunt invullen als voorbereiding.
Veelgestelde vragen
Is heftige menstruatiepijn normaal?
Een beetje pijn tijdens de menstruatie komt veel voor. Maar pijn waardoor je niet kunt werken of naar school kunt, pijn buiten je menstruatie of pijn bij het vrijen is niet normaal. Laat dat onderzoeken door je huisarts.
Welke pijnstiller helpt het best bij menstruatiepijn?
Paracetamol heeft de minste bijwerkingen. NSAID's zoals ibuprofen en naproxen helpen extra goed bij menstruatiepijn, maar niet iedereen mag ze gebruiken. Neem ze meteen bij het begin van de pijn en op vaste tijden.
Wanneer moet ik met menstruatiepijn naar de huisarts?
Bel je huisarts als adviezen en pijnstillers niet genoeg helpen. Maak een afspraak als je heel veel buikpijn hebt, ook buiten je menstruatie.
Kan de huisarts zien of ik endometriose heb?
Niet altijd. De huisarts kan met vragen en een inwendig onderzoek aan endometriose denken en al een behandeling starten. Voor meer zekerheid verwijst de huisarts je naar een gynaecoloog voor bijvoorbeeld een echo of MRI.
Wat als de huisarts zegt dat het normaal is?
Vertel concreet wat de pijn met je leven doet en neem je pijndagboek mee. Je mag vragen of het endometriose of adenomyose kan zijn, en om een verwijzing of tweede mening vragen.
Bronnen
Always Endo deelt ervaringen van mij en van vrouwen uit endo-communities, in de hoop dat ze jou ook helpen, aangevuld met informatie uit betrouwbare bronnen. Het is geen medisch advies: bespreek je eigen situatie en behandeling altijd met je huisarts of specialist.
Een vraag, of een ervaring delen?
Heb je een vraag over dit onderwerp, of wil je jouw ervaring delen zodat die anderen kan helpen? Stuur me een bericht. Ik lees alles zelf. Medisch advies kan ik niet geven; daarvoor blijft je huisarts of specialist het aanspreekpunt.
Lees ook
Je eerste afspraak bij de gynaecoloog: zo bereid je je voor
Verwezen naar de gynaecoloog met klachten die bij endometriose passen? Wat kun je verwachten, welke onderzoeken zijn er, en hoe haal je het meeste uit dat ene gesprek?
Lees verder
Endometriose-cyste (chocoladecyste): wat is het en moet hij eruit?
Een chocoladecyste is een cyste van endometriose op de eierstok. Wat betekent het, hoe wordt hij vastgesteld, en wanneer kies je wel of niet voor een operatie?
Lees verder
Endometriose op de darm of blaas: klachten, onderzoek en behandeling
Pijn bij poepen of plassen, bloed in je ontlasting of urine rond je menstruatie? Dat kan passen bij endometriose op de darm of blaas. Wat zijn de klachten en de behandelingen?
Lees verder