Voeding bij endometriose: wat weten we écht?

Glutenvrij, zuivelvrij, suikervrij, ontstekingsremmend: online vind je talloze dieetadviezen voor endometriose, vaak met grote beloftes. Dat kan verwarrend zijn, zeker als je al veel pijn hebt en alles wilt proberen. In dit artikel zetten we op een rij wat betrouwbare bronnen zeggen, en hoe je veilig uitzoekt wat voor jou werkt.

In het kort

Er is geen 'endometriose-dieet' dat voor iedereen werkt.
Gezond eten kan helpen om beter met klachten om te gaan, maar de endometriose verdwijnt er niet door.
Sommige mensen merken minder klachten met minder bewerkt voedsel, suiker en cafeïne, of zonder zuivel of soja.
Voor de meeste diëten en vitamines is geen bewijs, en ze kunnen soms schade geven.
Wil je iets uitproberen? Doe dat gericht en tijdelijk, bij voorkeur met een diëtist.

Bestaat er een endometriose-dieet?

Nee. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar voeding en endometriose, bijvoorbeeld naar ontstekingsprocessen, hormonen en de menstruatiecyclus. Maar de resultaten zijn nog niet eenduidig. Daarom bestaat er op dit moment geen voedingsadvies dat voor iedereen met endometriose geschikt is. (Endometriose Stichting)

Thuisarts.nl is er duidelijk over: gezond eten kan helpen om beter met de klachten om te gaan, maar de endometriose-plekken verdwijnen er niet door. Voor dieetkeuzes en vitamines is meestal geen bewijs dat ze werken, en ze kunnen soms schade geven. (Thuisarts.nl)

Wees dus voorzichtig met producten of programma's die beloven dat ze endometriose 'genezen'.

Wat kan wel helpen?

Hoewel er geen standaarddieet is, noemt de Endometriose Stichting een paar dingen die sommige mensen helpen:

Minder bewerkt voedsel
Minder suiker
Minder cafeïne
Sommige mensen merken minder klachten zonder zuivel of soja

(Endometriose Stichting)

Let op het woord 'sommige': wat bij de een werkt, hoeft bij de ander niets te doen.

Wat is een goede basis?

Een gezond, gevarieerd eetpatroon is voor iedereen een goede basis: met eiwitten, gezonde vetten, koolhydraten, vezels, vitaminen en mineralen. De adviezen van het Voedingscentrum en de Schijf van Vijf kun je als uitgangspunt nemen. (Endometriose Stichting)

In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld:

Productgroep	Voorbeelden
Groente en fruit	elke dag een flinke portie, vers of diepvries
Volkoren producten	havermout, volkorenbrood, zilvervliesrijst
Peulvruchten, noten en vis	kikkererwten, linzen, ongezouten noten, wekelijks vis
Gezonde vetten	olijfolie, avocado, noten
Water en thee	in plaats van frisdrank en veel koffie

Op Always Endo staan recepten die passen bij deze basis en makkelijk te maken zijn, ook op dagen met weinig energie.

Hoe ontdek je wat bij jou past?

De invloed van voeding op klachten verschilt per persoon. Het kan zinvol zijn om na te gaan welke keuzes bij jouw lichaam passen. (Endometriose Stichting) Zo doe je dat veilig:

Houd een eet- en klachtendagboek bij, naast je pijndagboek. Schrijf op wat je eet en hoe je je voelt, minstens een paar weken.
Verander één ding tegelijk, bijvoorbeeld minder cafeïne. Zo weet je wat het effect is.
Probeer het een vaste periode, bijvoorbeeld een paar weken, en vergelijk je dagboek.
Schrap niet zomaar hele productgroepen, zoals zuivel of granen. Zo voorkom je tekorten, bijvoorbeeld aan calcium of vezels.
Vraag een diëtist om hulp. Het netwerk Endometriose Diëtisten Nederland (EDN) bestaat uit diëtisten met kennis van endometriose.

Hoe zit het met supplementen en alternatieve therapie?

Supplementen worden vaak aangeprezen bij endometriose. Bespreek ze altijd eerst met een diëtist of arts. (Endometriose Stichting) Voor vitamines is meestal geen bewijs dat ze werken. (Thuisarts.nl)

Voor alternatieve therapieën, zoals kruidentherapie of homeopathie, is in de meeste gevallen geen wetenschappelijk bewijs. Sommige vrouwen ervaren toch verbetering. Overleg met je arts, en controleer of een therapeut is aangesloten bij een landelijke beroepsvereniging. (Endometriose Stichting)

Eten op dagen met weinig energie

Op dagen met veel pijn of weinig energie is koken vaak te veel. Een paar dingen die het makkelijker maken:

Kook in grote porties op goede dagen en vries in, zoals een kokos-curry met kikkererwten.
Kies gerechten uit één pan of bakplaat, zoals ovenzalm met asperges.
Zorg voor een voorraad havervlokken, diepvriesfruit, peulvruchten in blik en noten.
Maak tussendoortjes vooruit, zoals energieballs met dadel en cacao.

Het zijn geen recepten die endometriose behandelen, maar voedzame gerechten die je ook op een zware dag kunt maken.

Veelgestelde vragen

Bestaat er een dieet tegen endometriose?

Nee. Volgens de Endometriose Stichting is er geen voedingsadvies dat voor iedereen met endometriose geschikt is, omdat het onderzoek nog niet eenduidig is. Gezond eten kan wel helpen om beter met klachten om te gaan.

Helpt glutenvrij of zuivelvrij eten bij endometriose?

Sommige mensen merken minder klachten zonder zuivel of soja, maar dat geldt niet voor iedereen en er is geen sterk bewijs. Schrap geen hele productgroepen zonder advies van een diëtist, om tekorten te voorkomen.

Moet ik supplementen slikken bij endometriose?

Voor vitamines en de meeste supplementen is geen bewijs dat ze werken bij endometriose, en ze kunnen soms schade geven. Bespreek supplementen altijd met je arts of een diëtist.

Waar vind ik een diëtist met kennis van endometriose?

Via het netwerk Endometriose Diëtisten Nederland (EDN), dat je vindt via de Endometriose Stichting. Deze diëtisten hebben specifieke kennis van endometriose.

Bronnen

Always Endo deelt ervaringen van mij en van vrouwen uit endo-communities, in de hoop dat ze jou ook helpen, aangevuld met informatie uit betrouwbare bronnen. Het is geen medisch advies: bespreek je eigen situatie en behandeling altijd met je huisarts of specialist.